Main Menu

Blog
 
13
Νοε

Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια: Μια παγκόσμια επιδημία

Γράφει  η Παναγιώτα Καρύδη

Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια: Μια παγκόσμια επιδημία Παναγιώτα Καρύδη
Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος,
Διευθύντρια Β΄ Πνευμονολογικής Κλινικής ΙΑΣΩ General

Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), ή αλλιώς νόσος των καπνιστών, που περιλαμβάνει στο φάσμα της τη χρόνια βρογχίτιδα και το πνευμονικό εμφύσημα, θα μπορούσε δικαίως να χαρακτηριστεί ως η επιδημία του 21ου αιώνα, καθώς αποτελεί το μόνο νόσημα του οποίου η συχνότητα αυξάνεται σταθερά τις τελευταίες δεκαετίες. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη που αφορούσε τον πληθυσμό των ΗΠΑ, από τις έξι συχνότερες αιτίες θανάτου, η ΧΑΠ είναι η μόνη νόσος της οποίας η συχνότητα αυξάνεται σταθερά από το 1970 μέχρι σήμερα. Υπολογίζεται ότι, αν δεν μειωθεί δραστικά η καπνιστική συνήθεια σε παγκόσμιο επίπεδο, οι θάνατοι από ΧΑΠ θα αυξηθούν κατά 30% μέσα στα επόμενα 10 χρόνια και έτσι η ΧΑΠ θα αποτελεί την τρίτη αιτία θανάτου παγκοσμίως μέχρι το έτος 2030. Η αυξητική τάση της ΧΑΠ αντανακλά την αντίστοιχη αύξηση της συχνότητας του καπνίσματος στον παγκόσμιο πληθυσμό, με μία διαφορά 20-30 ετών που χρειάζονται για να εκδηλωθεί κλινικά η νόσος.

Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια αποδίδεται κατά 90% στο κάπνισμα (συμπεριλαμβανομένου και του παθητικού). Άλλοι παράγοντες που ενοχοποιούνται είναι οι οικιακοί, επαγγελματικοί ή ατμοσφαιρικοί ρύποι, συχνές και σοβαρές λοιμώξεις αναπνευστικού, το κάπνισμα κατά την εγκυμοσύνη ή μετά τον τοκετό, καθώς και εγγενείς προδιαθεσικοί παράγοντες, όπως η κληρονομικότητα, το χαμηλό βάρος γέννησης, ανεπάρκεια συγκεκριμένων ενζύμων κ.ά.

Συμπτώματα και επιπτώσεις

Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια είναι μία ύπουλη νόσος. Ο καπνιστής εμφανίζει συνήθως από πολύ νωρίς το γνωστό «τσιγαρόβηχα», δηλαδή βήχα και πτύελα, κυρίως τις πρωινές ώρες, που τα θεωρεί «φυσιολογικά». Στην πραγματικότητα δεν υπάρχει φυσιολογικός βήχας. Ο πρωινός τσιγαρόβηχας με την απόχρεμψη είναι απλά το πρώτο, αθόρυβο στάδιο της ΧΑΠ, πολύ πριν ο ασθενής υποπτευθεί τι του συμβαίνει. Όσο τα χρόνια περνούν, ο καπνιστής διαπιστώνει ότι η απόδοσή του στην άσκηση μειώνεται, νιώθει «φούσκωμα» και βάρος στο στήθος, και δυσκολεύεται να αναπνεύσει στην ανηφόρα, στη σκάλα, στο γρήγορο περπάτημα, ή και σε άλλες λιγότερο επίπονες δραστηριότητες. Μπορεί κατά περιόδους να ακούει την αναπνοή του να «σφυρίζει» ή να «βράζει», ιδίως τους χειμερινούς μήνες, να «κρυολογεί» εύκολα και να το ξεπερνά δυσκολότερα απ΄ ό,τι συνομήλικοί του. Ο βήχας μπαίνει για καλά στην καθημερινή του ζωή, εμφανίζει εξάρσεις και υφέσεις, είναι στα αρχικά στάδια πρωινός και συνήθως παραγωγικός, ενώ στην πορεία μπορεί να γίνει συνεχής, επίμονος και ενοχλητικός.

Σύμφωνα με τις στατιστικές οι ασθενείς με ΧΑΠ ζούν κατά μέσο όρο 15 χρόνια λιγότερο. Είναι γνωστό επίσης ότι η ΧΑΠ προκαλεί πολύ μεγάλη επιβάρυνση στα ασφαλιστικά συστήματα, τόσο λόγω της πρόωρης αποχώρησης από την εργασία και της προκαλούμενης αναπηρίας, όσο και λόγω της αυξημένης κατανάλωσης πόρων ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης.

Το σημαντικότερο όμως είναι οτι η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια καταστρέφει την προσωπική και κοινωνική ζωή του ασθενούς, πολύ πριν τον οδηγήσει στον πρόωρο θάνατο: τον αναγκάζει να αποφεύγει τις κοινωνικές συγκεντρώσεις εξαιτίας του φόβου των λοιμώξεων, τον περιορίζει στο σπίτι λόγω της όλο εντονότερης δύσπνοιας και της ανάγκης για εντατική φαρμακευτική αγωγή και οξυγονοθεραπεία, τον εμποδίζει να επιτελέσει ακόμα και απλές καθημερινές δραστηριότητες όπως η φροντίδα του σπιτιού και η προσωπική του υγιεινή.

Μέχρι σήμερα, και παρότι το παγκόσμιο επιστημονικό ενδιαφέρον για τη νόσο αυξάνεται, δεν υπάρχει φάρμακο που να θεραπεύει ριζικά τη νόσο. Η βλάβη που προκαλεί το κάπνισμα στους πνεύμονες είναι μόνιμη και μη αναστρέψιμη. Με λίγα λόγια, από τη στιγμή που ο ασθενής εισέλθει στο φάσμα της νόσου δεν υπάρχει προοπτική επιστροφής στη φυσιολογική αναπνευστική λειτουργία. Αντίθετα, και ιδιαιτέρως αν ο ασθενής συνεχίσει να καπνίζει, η νόσος θα συνεχίσει να επιδεινώνεται με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ποιότητα και τη διάρκεια της ζωής του. Με τα ως τώρα δεδομένα, ο μόνος παράγοντας που μπορεί να επιβραδύνει την εξέλιξη της νόσου και να παρατείνει τη διάρκεια της ζωής του ασθενούς είναι η διακοπή του καπνίσματος.

Διάγνωση και πρόληψη

Με δεδομένο ότι η ζημιά των πνευμόνων στη ΧΑΠ είναι μόνιμη, ξεκινά νωρίς, και για πολλά χρόνια εξελίσσεται ύπουλα και αθόρυβα, μόνο η πρώιμη και έγκαιρη διάγνωση μπορεί να διασώσει τον ασθενή. Η πρώιμη διάγνωση της ΧΑΠ είναι εφικτή με μία απλή, ανώδυνη και γρήγορη εξέταση που λέγεται σπιρομέτρηση. Κάθε καπνιστής ηλικίας άνω των 40 ετών θα πρέπει να περιλαμβάνει στον ετήσιο προληπτικό του έλεγχο τη σπιρομέτρηση. Η εξέταση αυτή αποκαλύπτει τη νόσο στα πρώιμα στάδιά της, τότε που, αν το κάπνισμα διακοπεί, μπορεί ο ασθενής να ξεφύγει από τη ζοφερή προοπτική της ΧΑΠ.

Υπολογίζεται ότι περίπου οι μισοί από τους ασθενείς με ΧΑΠ αγνοούν ότι πάσχουν από αυτή την ασθένεια. Συνήθως η διάγνωση τίθεται, όταν τα συμπτώματα είναι αρκετά έντονα, ώστε να οδηγήσουν τον ασθενή στο γιατρό, και η αναπνευστική του ικανότητα έχει μειωθεί γύρω στο 50% του φυσιολογικού, γεγονός που τον κατατάσσει σε μέτριο ή σοβαρό στάδιο της νόσου. Σε αυτό το στάδιο, ο ασθενής θα λάβει οδηγία να διακόψει άμεσα το κάπνισμα και θα τεθεί σε συστηματική φαρμακευτική αγωγή. Η αγωγή αυτή συνήθως περιλαμβάνει συνδυασμό φαρμάκων, τα περισσότερα από τα οποία είναι σε μορφή εισπνοών, και στοχεύουν στην ανακούφιση από τα συμπτώματα, αλλά και στην επιβράδυνση, όσο αυτό γίνεται, της εξέλιξης της νόσου.

Η πιο αποτελεσματική πρόληψη της νόσου σίγουρα είναι η αποφυγή έναρξης του καπνίσματος, κυρίως στη νεαρή ηλικία. Η ανάγκη για μια καλά οργανωμένη αντικαπνιστική εκστρατεία στη χώρα μας είναι επιτακτική. Είμαστε στις πρώτες θέσεις παγκοσμίως, όσον αφορά τη καπνιστική συνήθεια, και αυτό προοιωνίζει αντίστοιχη αύξηση όλων των συνδεόμενων με το κάπνισμα προβλημάτων υγείας, στις επόμενες δεκαετίες.

 

Αναζήτηση στο Blog

Συνδρομή My Life

Συμπληρώστε τη φόρμα συνδρομής για να λαμβάνετε ΔΩΡΕΑΝ το περιοδικό My Life. Μετάβαση στη φόρμα 

ΙΑΣΩ General Νewsletter


Με την περιήγησή σας στο iasogeneral.gr αποδέχεστε την χρήση cookies.