Main Menu

Blog
 
01
Δεκ

Όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε για τον ΗΙV (AIDS)

Γράφει  ο Μάριος Κ. Λαζανάς

Όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε για τον ΗΙV (AIDS) Μάριος Κ. Λαζανάς
Παθολόγος-Λοιμωξιολόγος
Διευθυντής Παθολογικής-Λοιμωξιολογικής Κλινικής ΙΑΣΩ General
Λοιμωξιολόγος Ομίλου ΙΑΣΩ
Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Μελέτης και Αντιμετώπισης του AIDS

 

Το σύνδρομο επίκτητης ανοσολογικής ανεπάρκειας (ΣΕΑΑ-AIDS) πρωτοεμφανίστηκε το 1981, όταν περιγράφηκε στην Αμερική ως επιδημία πνευμονίας από Pneumocystis jiroveci (Pneumocystis carinii) σε ομάδα ομοφυλοφίλων και καθιερώθηκε το 1983 ως λοίμωξη σοβαρά αλλά βραδεία, οφειλόμενη σε ρετροϊό, τον ιό της ανοσολογικής ανεπάρκειας (HIV).

Η HIV λοίμωξη είναι μία πανδημία που έχει προσβάλει όλες τις ηπείρους. Παρά τα μέτρα πρόληψης που έχουν προταθεί από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) εκτιμάται ότι κατά το 2016, 36,7 εκατομμύρια ζουν με HIV λοίμωξη. Εξ αυτών, 34,5 εκατ. είναι ενήλικες, 17,8 εκατ. γυναίκες και 2,1 εκατ. παιδιά, ενώ οι καταγεγραμμένοι θάνατοι ανήλθαν σε 1 εκατομμύριο. Οι νέες μολύνσεις κατά το 2016 ανήλθαν σε 1,8 εκατομμύρια. Είναι σημαντικό ότι καθημερινά καταγράφονται 5000 νέες μολύνσεις, εκ των οποίων 43% είναι γυναίκες.

Στην Ελλάδα, από στοιχεία που παρέχονται από το ΚΕΕΛΠΝΟ, κατά το τέλος του 2016 έχουν καταγραφεί 15.966 άτομα με HIV λοίμωξη εκ των οποίων 2.706 είναι γυναίκες και 134 παιδιά. Το 2011 παρατηρήθηκε μια σημαντική μεταβολή, καθώς ο αριθμός των νέων μολύνσεων παρουσίασε αύξηση κατά 52,7% συγκριτικά με το 2010. Την ίδια περίοδο, παρατηρήθηκε μια ιδιαίτερα σημαντική αλλαγή στα χαρακτηριστικά της επιδημίας του HIV στην Ελλάδα. Στην πληθυσμιακή ομάδα των χρηστών ενδοφλέβιων ναρκωτικών (ΧΕΝ) καταγράφηκε, σε αντιδιαστολή με την εικόνα των προηγούμενων ετών, μια δραματική αύξηση των περιστατικών, η οποία υπερέβη το 1000% (1250%). Η πλειονότητα αφορούσε άνδρες (81,58%). Η επιδημία αυτή μεταξύ των ΧΕΝ έχει τεθεί υπό έλεγχο με την ενημέρωση, περίθαλψη και διανομή συρίγγων στον ανωτέρω πληθυσμό.

Ο ιός έχει απομονωθεί στο αίμα, στο σπέρμα, στους λεμφαδένες, στις κολπικές εκκρίσεις, στο πλάσμα, στο ΕΝΥ, στον σίελο, στα ούρα, στα δάκρυα, στο ασκιτικό, περικαρδιακό, πλευριτικό, αρθρικό υγρό και το μητρικό γάλα.

Τρόποι μετάδοσης

Κύριος τρόπος μετάδοσης θεωρείται η ετεροσεξουαλική ή ομοφυλοφιλική επαφή με οροθετικό άτομο. Αναφέρονται ως πρακτικές αυξημένου κινδύνου για τη μετάδοση η μη χρησιμοποίηση προφυλακτικού, η σεξουαλική επαφή διά του ορθού, η συνύπαρξη άλλων σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων και το προχωρημένο στάδιο νόσου του μεταδίδοντος το νόσημα.

Στην Ελλάδα κατά το 2016 η ομοφυλοφιλική μετάδοση ενοχοποιείται σε ποσοστό 57,8%, ενώ η ετεροσεξουαλική σε ποσοστό 24,7%. Η επαναχρησιμοποίηση μολυσμένων από τον HIV συρίγγων από τους τοξικομανείς θεωρείται σημαντικός τρόπος μετάδοσης για την Αμερική ή την υπόλοιπη Ευρώπη, ενώ για την Ελλάδα, κατά το 2016, αντιπροσωπεύει το 16,7% των δηλωθέντων περιστατικών της συγκεκριμένης περιόδου. Αξίζει να τονισθεί ότι οι ΧΕΝ με ΗΙV λοίμωξη σε ποσοστό 95% έχουν προσβληθεί και από ηπατίτιδα C. Δυστυχώς παραμένει υπαρκτός ο κίνδυνος ενδονοσοκομειακής μετάδοσης από την επαναχρησιμοποίηση συρίγγων και βελονών μιας χρήσης ιδιαίτερα σε υποανάπτυκτες χώρες.

Η μετάδοση από μετάγγιση αίματος ή προϊόντων του είναι γνωστή από το 1982 μετά από την εμφάνιση της νόσου σε αιμορροφιλικούς και σε πολυμεταγγιζόμενους ασθενείς. Από το 1985 έχει καθιερωθεί στις αιμοδοσίες των ανεπτυγμένων χωρών ο έλεγχος των αιμοδοτών με την αναζήτηση των HIV αντισωμάτων. Ο κίνδυνος ψευδώς αρνητικών αποτελεσμάτων υφίσταται μόνον όταν η HIV λοίμωξη ευρίσκεται σε στάδιο επώασης που ανάλογα με τον επιπολασμό της νόσου στις αντίστοιχες χώρες κυμαίνεται μεταξύ 1 ανά 100.000 έως 1.000.000 αιμοδοτών. Πρακτικά με την εφαρμογή νέων μεθόδων ανίχνευσης του ιού στους αιμοδότες η μετάδοση της ΗIV λοίμωξης από τις μεταγγίσεις θεωρείται απίθανη. Ο έλεγχος στους δωρητές οργάνων ή σπέρματος είναι υποχρεωτικός και τα παράγωγα αίματος υφίστανται ειδικές φυσικές και χημικές επεξεργασίες και θεωρούνται ελεύθερα ιού.

Η μετάδοση από την οροθετική έγκυο στο κύημα μπορεί να επισυμβεί κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ή του τοκετού. Η επικινδυνότητα είχε υπολογισθεί στο 15% στην Ευρώπη και 30-40% στην Αφρική. Με την εφαρμογή των νεότερων θεραπειών κατά την εγκυμοσύνη και στο νεογνό μετά την γέννηση, το ποσοστό έχει μειωθεί κάτω του 2%. Επίσης υπάρχει η δυνατότητα φυσιολογικού τοκετού και αποφυγή καισαρικής τομής όταν το ιικό φορτίο (ποσό του ιού που κυκλοφορεί στο αίμα) είναι κάτω των 1000 σωματιδίων/ml. Η μετάδοση δια της γαλουχίας έχει βεβαιωθεί, αλλά στις υπό ανάπτυξη χώρες, λόγω προβλημάτων διατροφής, παραβλέπεται αυτός ο κίνδυνος μετάδοσης.

Αξίζει να τονισθεί ότι ο ιός δεν μεταδίδεται με το άγγιγμα, τα δάκρυα, τον ιδρώτα, το σάλιο, το τσίμπημα των κουνουπιών ή των εντόμων, από την κολύμβηση στην πισίνα, από το κοινωνικό φιλί. Με το ερωτικό φιλί οι πιθανότητες είναι ελάχιστες και αυξάνονται εάν στο στόμα των ερωτικών συντρόφων υπάρχουν πληγές ή αιμορραγίες. Πρέπει να γνωρίζουμε ότι δεν κινδυνεύουμε από τις κοινωνικές επαφές, την συγκατοίκηση ή την συνεύρεση στον ίδιο εργασιακό χώρο.

Συμπτώματα

Η πρωτολοίμωξη, η πρώτη φάση της λοίμωξης μετά τη μόλυνση από τον ιό και η διάγνωση της, είναι πρωταρχικής σημασίας τόσο για την πρώιμη συστηματική παρακολούθηση, όσο και τον έλεγχο της μεταδοσης. Η πρωτολοίμωξη συνοδεύεται από συμπτώματα σε ποσοστό 40-90%. Τα συμπτώματα είναι μη ειδικά και συνήθως ήπια, συνοδεύεται από πυρετό και συμπτωματολογία ιογενούς λοιμώξεως. Η περίοδος επώασης είναι 2-4 εβδομάδες, μετά την έκθεση στον ιό, με ακραίες περιόδους 6 ημέρες- 6 εβδομάδες. Η μέση διάρκεια των συμπτωμάτων είναι 2-3εβδομάδες.

Η πρόοδος της HIV λοίμωξης εξατομικεύεται και μπορεί να επισυμβεί ταχεία εξέλιξη (2-3 χρόνια), ή να παραμείνει ασυμπτωματική για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των 10 ετών. Οι περισσότερες ευκαιριακές λοιμώξεις ή νεοπλασίες επισυμβαίνουν όταν ο αριθμός των CD4 λεμφοκυττάρων κατέρχεται του 200/μl. Εφ’ όσον η ακολουθητέα αντιρετροϊκή αγωγή είναι επιτυχής, επισυμβαίνει σημαντική καταστολή του ιού με αποτέλεσμα την βελτίωση ποιοτικά και ποσοτικά του ανοσολογικού συστήματος και επιβίωσης ανάλογης με τα άτομα χωρίς λοίμωξη.

Θεραπευτική αγωγή

Θεραπευτικά συνιστάται αντιρετροϊκή αγωγή, άμεσα από τη διάγνωση της νόσου.

Η αντιρετροϊκή αγωγή έχει σαν στόχο τη μέγιστη καταστολή του πολλαπλασιασμού του ιού, την βελτίωση λειτουργίας του ανοσολογικού συστήματος, την διατήρηση της επιτυχίας του σχήματος επί μακρόν και την αποφυγή δημιουργίας αντοχής. Τα αντιρετροϊκά φάρμακα τα οποία θα επιλεγούν θα πρέπει να έχουν τις λιγότερες ανεπιθύμητες ενέργειες και το δοσολογικό σχήμα να εξασφαλίζει τη μέγιστη συμμόρφωση του ασθενούς, η οποία είναι ο βασικός παράγων της επιτυχούς θεραπείας. Οι ασθενείς υπό αγωγή πρέπει να ευρίσκονται υπό τακτική κλινική και εργαστηριακή παρακολούθηση για την διαπίστωση της ανοσολογικής ανταπόκρισης, της καλής συμμόρφωσης και της καταγραφής-αντιμετώπισης των ανεπιθυμήτων ενεργειών. Αξίζει να τονισθεί ότι νεότερα θεραπευτικά δεδομένα, θα εξασφαλίζουν επιτυχή θεραπεία χρησιμοποιώντας αντιρετροϊκά φάρμακα υπό μορφή ενδομυϊκών ενέσεων με χρόνο δράσεως 30-60 ημέρες.

Είναι καθήκον της πολιτείας, του γιατρού και του ασθενούς να φροντίζει τη μείωση της επέκτασης της νόσου. Αποσκοπεί στη σωστή ενημέρωση για την αποφυγή μετάδοσης διά της σεξουαλικής οδού, στον συστηματικό έλεγχο των μεταγγίσεων, στη μείωση των επαγγελματικών ατυχημάτων, στην ενημέρωση των τοξικομανών και ειδικών πληθυσμών, την ενημέρωση HIV(+) εγκύων γυναικών. Η χρήση προφυλακτικού συνιστάται ανεπιφύλακτα, ιδιαίτερα σε άτομα με πολλαπλές και ανεξέλεγκτες σεξουαλικές επαφές. Τελευταίες επιστημονικές αναφορές συνιστούν την προληπτική χορήγηση φαρμακευτικής αγωγής σε οροαρνητικά άτομα αναφορικά με την HIV λοίμωξη, που λόγω συμπεριφορών έχουν αυξημένο κίνδυνο μόλυνσης, για να αποφευχθεί η μόλυνσή τους.

 

Αναζήτηση στο Blog

Συνδρομή My Life

Συμπληρώστε τη φόρμα συνδρομής για να λαμβάνετε ΔΩΡΕΑΝ το περιοδικό My Life. Μετάβαση στη φόρμα 

ΙΑΣΩ General Νewsletter


Με την περιήγησή σας στο iasogeneral.gr αποδέχεστε την χρήση cookies.